Sivas’ın tarihi mirası Gök Medrese’nin dijital ikizi oluşturuldu

Hakan BAKAR/SİVAS-BHA

Sivas'ta yer alan 13. yüzyılda Anadolu Selçuklu dönemine ait olan mimari eser Gök Medrese, 1271 yılında III. Gıyâseddin Keyhüsrev döneminde yaptırılmıştır. Eseri yapan ise Anadolu Selçuklu Veziri Sahip Ata Fahreddin Ali'dir. Bu nedenle eser Sahibiye Medresesi olarak da adlandırılır.

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Harita Mühendisliği Bölümü Yüksek lisans öğrencisi İlay Emen, tarafından yüksek lisans tez çalışması kapsamında Gök Medrese’nin 3 boyutlu Dijital İkizi Oluşturulması yönünde bir çalışma yapıldı.

Hazırlanan Yüksek Lisans tez çalışması hakkında bilgi veren Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Harita Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Tarık Türk, tarihi ve kültürel varlıkların 3 boyutlu modellenme çalışmasını önümüzdeki süreçte olası bir doğal afet veya daha farklı sebeplerden dolayı bu tür varlıkların zarar görmesi durumunda aslında uygun bir şekilde yeniden restorasyon çalışmalarına yardımcı olmak amacıyla böyle bir çalışma başlattıklarını söyledi.

Prof. Dr. Tarık Türk, Medya Net Habere yaptığı açıklamada şunları ifade etti. “Şimdi burada aslında yapılan çalışma, tarihi ve kültürel varlıkların 3 boyutlu modellenmesi. Biz bu çalışma motivasyonumuzu önümüzdeki süreçte olası bir doğal afet veya daha farklı sebeplerden dolayı bu tür varlıkların zarar görmesi durumunda aslında uygun bir şekilde yeniden restorasyon çalışmalarına altlık bir model olarak hareket etmesi nedeniyle böyle bir yüksek lisans test çalışmasına başladık İlayda ile birlikte. Daha sonra burada tabii literatürde birçok çalışma var bununla ilgili olarak farklı farklı yöntemlerle. Bizim burada esas yürüttüğümüz faaliyet klasik piyasada yapılan normal klasik geleneksel lazer tarama işleminden farklı olarak düşük maliyetli bir lazer tarayıcı ve insansız hava aracı teknolojilerini kullanmak suretiyle hepsini bütün elde edilen verileri bütünleştirip kısa sürede daha az maliyetle etkin olarak 3 boyutlu modelini gerçekleştirdik.

Yapılan çalışmanın ne işe yarayacağından da söz eden Prof. Dr. Tarık Türk, “Az önce de belirttim hem maliyet etkin bir 3 boyutlu model ve önümüzdeki süreçte Çevre Şehircilik Bakanlığı'nın önümüzdeki yıllarda zorunlu tuttuğu yapı bilgi modellemeye altlık teşkil edecek 3 boyutlu modelleri zorunlu hale getirmektedir. Bunun için de aslında bundan sonraki yapılacak tüm tarihi ve kültürel varlıkların belgelendirmesi çalışmalarında bu tür faaliyetlerin hem dikkat çekmek hem de kısa sürede zaten bizim ülke olarak birçok tarihi ve kültürel varlığımız var. Bunların en kısa sürede bu tür yöntemlerle belgelendirilerek en kısa sürede bu tür restorasyon çalışmalarının alt oluşturulması için gerekli çalışmaların tamamlanması gerekiyor. Bununla birlikte tabi sadece bu da değil aynı zamanda sanal gerçeklik teknolojileri kullanarak sanal müze oluşturulmasına yönelik faaliyetlerin de altyapısını oluşturduğu söylenebilir.”

Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Harita Mühendisliği Bölümü Yüksek lisans öğrencisi İlay Emen, Tarık Türk hocasıyla birlikte yüksek lisans tez çalışmasını tamamladıklarını, Gök Medresenin 3 boyutlu modelini mobil yersel lazer tarayıcı yardımıyla ve İHA fotogrametrisi ile bütünleştirerek tamamladıklarını, böyle bir projeyi literatüre katmaya çalıştıklarını söyleyerek şunları ifade etti. “Sivas, tarihi ve kültürel açıdan büyük öneme sahip şehirlerimizden biri olup, Çifte Minareli Medrese, Buruciye Medresesi ve Divriği Ulu Camii gibi pek çok değerli esere ev sahipliği yapmaktadır. Biz de bu önemli kültürel mirasın bir parçası olan Gök Medrese’yi, tarihi yapıların belgelendirilmesine ve korunmasına katkı sağlamak amacıyla çalışma alanı olarak seçtik. Danışman hocam Prof. Dr. Tarık Türk ile birlikte yürüttüğümüz yüksek lisans tez çalışmamda, tarihi yapıların düşük maliyetli teknolojilerle üç boyutlu olarak belgelendirilmesini ve gelecek nesillere dijital ortamda aktarılmasını hedefledik. Mobil yersel lazer tarama ve insansız hava aracı fotogrametrisini bir arada kullanarak Gök Medrese’nin üç boyutlu dijital ikizini oluşturduk. Çalışmamızla bu yöntemlerin restorasyon çalışmalarında, yapıların mevcut durumunun tespitinde, afetler sonrasında oluşan hasarların belirlenmesinde ve tarihi yapıların zaman içindeki değişimlerinin izlenmesinde kullanılabilirliğini ortaya koymayı ve bu doğrultuda kültürel mirasımızın korunmasına yönelik çalışmalara katkı sunmayı amaçladık.”şeklinde ifade etti.

Sivas Vakıflar Bölge Müdürü Mehmet Ali Çalışkan ise, “Yaklaşık 800 yaşında olan eğitim kurumu olarak inşa edilen Sivas Merkez Gök Medresemize böyle bir eseri kazandırdığı için Tarık hocamıza ve İlayda kardeşimize çok teşekkür ederiz.” İfadelerini kullandı.