Prof. Dr. Zakir Avşar: "Trump’ı ve Amerikan siyasetini nasıl bir gelecek bekliyor?"

ANKARA - BHA 

TİMBİR Yüksek İstişare Kurulu Başkan Vekili, akademisyen ve Haber7 yazarı Prof. Dr. Zakir Avşar, "Trump’ı ve Amerikan siyasetini nasıl bir gelecek bekliyor?" başlıklı yazısında şu ifadelere yer verdi:

"ABD’de Demokratların Temsilciler Meclisi ve Senato’da çoğunluğu elde etmesi Donald Trump’ın başkanlığının geri kalan iki yılı açısından önemli bir güç değişimine işaret ediyor.

Ara seçim sonuçları Trump’ın başkanlık yetkilerini ortadan kaldırmasa da yönetimin siyasi hareket alanını daraltacak, Beyaz Saray ile Kongre arasındaki mücadeleyi sertleştirecek ve 2028 başkanlık seçimlerinin siyasi zeminini şimdiden şekillendirecek gibi görünüyor.

Trump’ın siyaset anlayışı güçlü yürütme, ekonomik milliyetçilik, göç politikalarında sertlik ve Amerikan çıkarlarını önceleyen dış politika üzerine kurulmuştu.

Ancak Kongre’nin iki kanadında Demokrat çoğunluğun ortaya çıkması bu yaklaşımın Ocak ayından itibaren anayasal denetim mekanizmalarıyla daha fazla karşılaşması anlamına geliyor.

Demokratlar soruşturmalar, bütçe görüşmeleri, atama süreçleri ve komite denetimleri aracılığıyla Trump yönetimi üzerinde ciddi bir baskı oluşturabilecektir. Elbette Trump ailesinin ticari faaliyetleri, savunma harcamaları ve yönetimin uygulamaları da bu denetimin öncelikli başlıkları arasında yer alacak.

Azil tartışmalarının yeniden gündeme gelmesi de mümkün. Ancak Temsilciler Meclisi'nde azil kararı alınması ile başkanın görevden uzaklaştırılması birbirinden farklı süreçler. Senato'da üçte iki çoğunluk gerekliliği Trump'ın görevden alınmasını güçleştirir.

Bu nedenle azil girişimlerinin öncelikle siyasi ve kurumsal baskı aracı olarak kullanılması beklenebilir.

Seçim sonuçlarını Trumpizmin sona ermesi şeklinde yorumlamak ise doğru değil. Ekonomik milliyetçilik, göç politikalarında sertlik, küreselleşme karşıtlığı ve Washington'daki geleneksel siyasi elitlere tepki Amerikan toplumunda güçlü karşılığı bulunan eğilimler. Ancak hayat pahalılığı, enflasyon, İsrail’in yanında durarak Gazze’ye saldırıların, İran’a savaşın maliyeti ve yönetim anlayışına yönelik eleştiriler Trump'ın geniş seçmen koalisyonunu zayıflatmış durumda.

Cumhuriyetçi Parti şimdi önemli bir yol ayrımında. Trump'ın siyasi mirasını sürdürmek isteyenler ile partiyi yeniden geleneksel muhafazakâr çizgiye taşımayı savunanlar arasındaki rekabetin artacak gibi. JD Vance'in Trump sonrası dönemin muhtemel liderlerinden biri olarak öne çıkması da bu mücadeleyi daha önemli hâle getirecek görünüyor.

Demokratlar açısından ise seçim zaferinin kalıcı bir siyasi başarıya dönüşmesi Trump karşıtlığının ötesinde ekonomik ve toplumsal sorunlara çözüm üreten bir program geliştirmelerine bağlı. Bu nedenle 2026 ara seçimleri 2028 başkanlık seçimlerinin de ilk büyük siyasi sınavı niteliğinde.

Demokratların zaferinde İran savaşının ve savaşın Amerikan ekonomisine yansıyan maliyetlerinin önemli rol oynaması Washington'ın Orta Doğu politikasını doğrudan etkileyecek. Artan enerji fiyatları ve askerî harcamalar, Amerikan seçmeninin dış politika tercihlerinin ekonomik sonuçlarını daha fazla sorgulamasına yol açmış durumda.

Demokratların Kongre'deki çoğunluğu Trump yönetiminin İran politikasını bütünüyle değiştirmese de askerî operasyonların finansmanı, savaş yetkileri ve bölgesel sonuçlar konusunda daha sıkı denetim oluşturabilir. Bu durumda İsrail'e verilen askerî desteğin koşulları, Gazze'nin geleceği ve bölgesel istikrar da Demokratlar arasındaki görüş ayrılıkları nedeniyle daha fazla tartışılacak gibi.

Trump açısından temel mesele İran karşısında elde edilen askerî sonuçları siyasi ve diplomatik bir kazanıma dönüştürebilmek. Uzayan bir savaşın ekonomik maliyeti ve bölgesel yayılma riski, yönetimin siyasi konumunu daha fazla aşındırabilir. Bu nedenle önümüzdeki dönemde askerî baskıyla birlikte diplomatik çözüm arayışlarının da güçlenmesi beklenebilir.

Türkiye açısından bu süreç enerji güvenliği, Hürmüz Boğazı, Irak ve Suriye'deki dengeler ve bölgesel istikrar bakımından önem taşıyor. Ankara'nın hem Washington hem de bölge ülkeleriyle diplomatik temaslarını artırması, çatışmanın yayılmasını önleyici bir rol üstlenmesi stratejik değerini yükseltecektir.

Ukrayna savaşı Trump yönetimi ile Demokratların kontrolündeki Kongre arasında önemli bir görüş ayrılığı alanı olmaya aday. Trump, savaşın ABD'ye yüklediği maliyeti azaltmak ve Rusya ile müzakere yoluyla bir anlaşmaya ulaşmak istiyor. Demokratlar ise Ukrayna'nın egemenliğinin ve toprak bütünlüğünün korunmasını, Rusya karşısındaki caydırıcılığın sürdürülmesini savunuyor.

Kongre'deki yeni çoğunluk Ukrayna'ya askerî ve mali desteğin devamı, Rusya'ya yönelik yaptırımların korunması ve muhtemel barış anlaşmalarının güvenlik boyutu üzerinde etkili olabilir. Cumhuriyetçiler arasında da Rusya'ya karşı sert tutum benimseyen bir kesimin bulunması bu konuda iki partili iş birliği ihtimalini güçlendiriyor.

Demokratların zaferi ABD'nin Ukrayna'ya sınırsız destek vereceği anlamına gelir mi diye de soruluyor. Gelmez. Amerikan kamuoyunda dış müdahalelere mesafeli yaklaşım devam ediyor. Bu durumda olası senaryo Trump'ın müzakere arayışlarının Kongre tarafından daha yakından denetlenmesi ve Ukrayna'nın güvenlik garantilerinin daha fazla önem kazanmasıdır.

Türkiye bakımından bu gelişmeler Karadeniz güvenliği, Montrö Boğazlar Sözleşmesi, NATO ilişkileri ve Rusya ile diplomatik temaslar açısından yeni fırsatlar ve sorumluluklar doğuracaktır. Türkiye'nin Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü savunurken Moskova ile iletişim kanallarını koruyabilen konumu müzakere süreçlerinde önemini sürdürecektir.

Önümüzdeki iki yılın Amerikan siyaseti bakımından üç temel gelişmeye sahne olması beklenebilir: Beyaz Saray ile Kongre arasında sertleşen kurumsal mücadele, Cumhuriyetçi Parti içerisinde Trump sonrası liderlik tartışmaları ve 2028 başkanlık seçimlerine yönelik siyasi hazırlıklar.

Uluslararası alanda ise İran savaşı, Ukrayna'nın geleceği, İsrail politikası ve Avrupa ile ilişkiler Washington'ın öncelikli gündemleri arasında yer alacaktır. Demokratların Kongre çoğunluğu bu alanlarda Trump'ın tercihlerini tamamen ortadan kaldırmasa da kararların siyasi ve kurumsal denetimini güçlendirecektir.

Türkiye açısından en önemli sonuç ABD politikasını Beyaz Saray üzerinden okumak yerine Kongre'deki güç dengelerini, siyasi partilerin yaklaşımlarını ve Amerikan kamuoyundaki değişimi birlikte değerlendirme zorunluluğudur.

Washington'daki gelişmelerin Orta Doğu ve Karadeniz'e yansımaları, Türkiye'nin çok boyutlu dış politikasını daha da önemli hâle getirecektir.

Sözün özü, Demokratların Kongre zaferi Trump'ın başkanlığının sona ermesi değil siyasi gücünün sınırlandırılması anlamına gelmektedir.

Asıl mücadele Amerikan siyasetinde güçlü yürütme ile kurumsal denetim, ekonomik milliyetçilik ile küresel liderlik iddiası arasında yaşanacaktır.

Bu mücadelenin sonucu 2028 seçimlerini de, ABD'nin gelecekteki dünya düzeninde nasıl bir rol üstleneceğini de belirleyecektir."